Η Καταλωνία και το Κόσοβο: Όποιος σπέρνει ανέμους, θερίζει θύελλες

του John Laughland
Παρίσι, 4 Οκτωβρίου 2017

 

1aaa-John-LaughlandΤο προηγούμενο του Κοσόβου έριξε «στο σκουπιδοτενεκέ της ιστορίας» τις άλλοτε σταθερές αρχές του διεθνούς δικαίου οι οποίες απαγόρευαν την μονομερή κήρυξη ανεξαρτησίας. Σύμφωνα με τον John Laughland, η Ισπανία υφίσταται τις συνέπειες αυτής της εξέλιξης.
Μοιάζει αναπόφευκτο το γεγονός ότι οι αρχές της Καταλονίας θα προχωρήσουν σύντομα στην ανακήρυξη της ανεξαρτησίας τους και ότι, συνακόλουθα, το Ισπανικό κράτος θα απαντήσει με την κατάργηση της αυτονομίας της περιοχής αυτής, απολύοντας τους υποστηρικτές της ανεξαρτησίας.

Στην περίπτωση αυτή, δεν αποκλείονται και άλλες συγκρούσεις στο εγγύς μέλλον μεταξύ της αστυνομίας και των οπαδών της ανεξαρτησίας της Καταλονίας. Οι συγκρούσεις που κατέγραψαν οι κάμερες και οι οποίες μεταδόθηκαν ευρέως την 1η Οκτωβρίου, ημέρα του καταλονικού δημοψηφίσματος, προκάλεσαν ήδη πολλές αντιδράσεις. Η καταδίκη της βίας και οι εκκλήσεις για διάλογο είναι αυτονόητες.

 


1aaa-lavaraΟποία αντίφαση, όμως, με την απόλυτη σιωπή απέναντι στην ακραία βία που εφαρμόζεται κατά των μαχητών της ανεξαρτησίας στην Ανατολική Ουκρανία, στο Ντονμπάς, εναντίον των οποίων η κυβέρνηση των πραξικοπηματιών του Κιέβου αποστέλλει όχι μόνο την αστυνομία αλλά επίσης και το στρατό της! Αν η Μαδρίτη αποστείλει τα στρατεύματά της στη Βαρκελώνη, οι διάφοροι σχολιαστές θα αρχίσουν να ουρλιάζουν ότι πρόκειται για την επιστροφή του φρανκισμού. Θα θυμηθούν και θα εξυμνήσουν την ένδοξη δημοκρατική Βαρκελώνη στη διάρκεια του Ισπανικού Εμφυλίου Πολέμου και τον ηρωισμό των διεθνών ταξιαρχιών. Όταν όμως το Κίεβο αποστέλλει τους ένοπλους ναζί εναντίον των οπαδών της ανεξαρτησίας του Ντονμπάς δεν μιλά κανείς, και αποσιωπούνται προκλητικά οι βομβαρδισμοί στα τυφλά των εξεγερμένων πόλεων. Τη μέρα που θα υπάρξει μία Καταλανή Άννα Τουβ αμέσως οι πάντες θα είναι ενήμεροι: η τραγική ιστορία όμως αυτής της ουκρανής, που υπήρξε θύμα των Ουκρανικών βομβαρδισμών που σκότωσαν την κόρη της και το σύζυγό της το 2015, παραμένει εντελώς άγνωστη στο πλατύ κοινό.
Στην πραγματικότητα η υποστήριξη που παρέχεται σε αποσχιστικά κινήματα υπόκειται πάντα στους κανόνες της μεταβλητής γεωμετρίας – είναι δηλαδή πλήρως αντιφατική. Ιδιαίτερα κραυγαλέες είναι οι ανακολουθίες που εμφανίζονται όταν μία απόσχιση αποκρύβει μιαν άλλη. Όταν η Σοβιετική Δημοκρατία της Μολδαβίας κήρυξε την εθνική της κυριαρχία τον Αύγουστο του 1991 τότε είχε καλώς. Όταν όμως η Δημοκρατία της Υπερδνειστερίας (Τρανσνίστρια) ανακήρυξε την ανεξαρτησία της από τη Μολδαβία το 1992, δεν είχε καλώς… Όταν η Βοσνία-Ερζεγοβίνη αποσχίστηκε από τη Γιουγκοσλαβία είχε πολύ καλώς. Όταν όμως η Σερβική Δημοκρατία ανακήρυξε την ανεξαρτησία της από τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη ο ΟΗΕ απέστειλε επιτόπου τους κυανόκρανούς του προκειμένου να την αποτρέψει και όλα τούτα μέσα σε τρία χρόνια πολέμου. Όταν οι Ηνωμένες Πολιτείες ανακήρυξαν την ανεξαρτησία τους από τη Μεγάλη Βρετανία καινούριοι ορίζοντες ανοίγονταν για ολόκληρη την ανθρωπότητα. Όταν όμως οι Συνομόσπονδες Πολιτείες της Αμερικής του νότου (Confederate States of America, CSA) ανακήρυξαν την ανεξαρτησία τους από τις ΗΠΑ, ο κόσμος βυθίστηκε σε νέα σκοτάδια! Τα παραδείγματα των καταδικασμένων ή υποστηριζόμενων αποσχιστικών κινημάτων είναι άπειρα.
Αν εξαιρέσει κανείς τις αποικιοκραικές καταστάσεις ή τις πολύ σοβαρές παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, το διεθνές δίκαιο θεωρεί πως δεν υπάρχει ένα γενικό δικαίωμα στην μονομερή κήρυξη ανεξαρτησίας ή στην απόσχιση.

 

Μέσα σε τούτες τις συνθήκες σύγχυσης μπορεί να φανεί ενοχλητική η όποια αναφορά στο δίκαιο. Η προσέγγιση αυτή, που είναι εκείνη που υιοθετεί η Μαδρίτη, μπορεί εύκολα να οδηγήσει στα χειρότερα επειδή γνωρίζουμε, ήδη από τη σφαγή των Μηλίων την οποία και καταγράφει ο Θουκυδίδης στην Ιστορία του Πελοποννησιακού Πολέμου, ότι οι μεγάλες πολιτικές διαφορές λύνονται όχι βάσει του δικαίου αλλά διά της δύναμης. Ο Θεόφιλος Ντελκασέ, υπουργός εξωτερικών της Γαλλίας τη στιγμή της κρίσης της Φασόντα το 1898, κατά το οποίο ο βρετανικός στρατός εκδίωξε τις γαλλικές δυνάμεις από ένα στρατιωτικό πόστο στο νότιο Σουδάν, συνόψισε ως εξής το δίλημμα των γαλλικών αρχών: «Οι Βρετανοί έχουν στρατιώτες. Εμείς έχουμε μόνο επιχειρήματα.» Οι Καταλανοί λοιπόν είναι αναμφίβολα λιγότερο ισχυροί, από στρατιωτικής άποψης, από την Ισπανία, διαθέτουν όμως πολύ ισχυρά όπλα προπαγάνδας, το αποτελεσματικότερο των οποίων είναι το λεγόμενο «καθεστώς του θύματος».
Υπάρχει ωστόσο μια πολύ καλή νομολογία αναφορικά με το καθαυτό ζήτημα της ανεξαρτησίας: με εξαίρεση τις καταστάσεις αποικιοκρατίας ή τις περιπτώσεις ακραίων παραβιάσεων των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, η διεθνής νομολογία θεωρεί πως δεν υπάρχει ένα γενικό δικαίωμα στην μονομερή ανεξαρτησία ή στην απόσχιση. Η εδαφική ακεραιότητα των υπαρχόντων Κρατών, ιδίως όταν αυτά είναι δημοκρατικά και σέβονται το Κράτος Δικαίου, δεν μπορεί να τεθεί υπό αμφισβήτηση από μία μονομερή κήρυξη ανεξαρτησίας ή απόσχισης, είτε αυτή η είναι το αποτέλεσμα ή όχι ενός δημοψηφίσματος. Ένα από τα πλέον γνωστά νομικά προηγούμενα αναφορικά με τούτη τη θέση αποτελεί η απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου του Καναδά το 1990 που όριζε πως το Κεμπέκ δεν είχε κανένα μονομερές δικαίωμα στην ανεξαρτησία: «Το Κεμπέκ δεν μπορεί, παρά την ύπαρξη καθαρού δημοψηφιακού αποτελέσματος, να επικαλείται κάποιο δικαίωμα στην αυτοδιάθεση για να υπαγορεύσει στα υπόλοιπα μέρη της ομοσπονδίας τους όρους ενός σχεδίου απόσχισης.» Προερχόμενο από μια χώρα εξόχως δημοκρατική, αυτή η δικαστική απόφαση διέθετε κύρος και στα πλαίσια του διεθνούς δικαίου επίσης, το οποίο διεθνές δίκαιο στα δικά του κείμενα, βεβαιώνει κατά τρόπο ευθύ και επαναλαμβανόμενο, την αρχή της εδαφικής ακεραιότητας των Κρατών (Άρθρο 2.4 του Χάρτου του ΟΗΕ. Ψήφισμα 2625 της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ της 24 Οκτωβρίου 1970).
Στην ιστορία των διεθνών σχέσεων βεβαίως, οι αρχές αυτές αποτελούν συνήθειες που οι μεγάλες δυνάμεις θεωρούν πως είναι πιο έντιμο να παραβιάζονται παρά να γίνονται σεβαστές. Ωστόσο αυτή η σχετική σταθερότητα του διεθνούς δικαίου έκανε φτερά το 2010 εξαιτίας μιας άκρως θλιβερής απόφασης του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης, του ανώτατου δικαστικού οργάνου του ΟΗΕ και οργάνου που μέχρι το 2010 είχε δράσει ως αντικειμενικός φύλακας του διεθνούς δικαίου. Τότε το Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης είχε αποφανθεί ότι η κήρυξη το 2008 από το Κόσοβο της ανεξαρτησίας του δεν συνιστά παραβίαση της διεθνούς νομοθεσίας. Πολλοί ήσαν βεβαίως εκείνοι που υπογράμμισαν τότε ότι η εν λόγω απόφαση μπορούσε να προκαλέσει εξελίξεις στα αυτονομιστικά κινήματα ανά τον κόσμο. Η διαβεβαίωση μερικών φιλοκοσοβαρικών κυβερνήσεων ότι το Κόσοβο θα ήταν μια περίπτωση μοναδική και δεν θα συνιστούσε προηγούμενο για άλλες ανακηρύξεις ανεξαρτησίας αποδεικνύεται μεγάλο ψέμα.

 


1aaa-albanijaΕπειδή είναι γνωστό ότι τα χέρια εκείνων που συνέταξαν την ανακήρυξη του Κοσόβου το Φεβρουάριο του 2008 καθοδηγούνταν από τα Κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης (με ελάχιστες εξαιρέσεις, μεταξύ των οποίων και η Ισπανία) η οποία θα διοικεί την επαρχία μέσω ενός νέου οργάνου, της ΕULEX, (European Union Rule of Law Mission in Kosovo) καθώς και από τις ΗΠΑ, τον κύριο ένοχο του πολέμου που εξαπέλυσε το ΝΑΤΟ κατά της Σερβίας το 1999, συνέπεια του οποίου υπήρξε η κατοχή της επαρχίας της Σερβίας από τα στρατεύματα της ατλαντικής συμμαχίας. Η περιβόητη ανακήρυξη της ανεξαρτησίας του Κοσόβου αποτελεί, στην πραγματικότητα, διακήρυξη εξάρτησης της επαρχίας από το ΝΑΤΟ και την ΕΕ, που αποτελούν μέρος της μειοψηφίας των Κρατών που αναγνωρίζουν αυτήν την ανεξαρτησία. Οι μεγάλες αυτές δυνάμεις πέτυχαν ώστε οι επιδιώξεις τους να έχουν σημαντική βαρύτητα στην τελική λήψη απόφασης από τους δικαστές στη Χάγη, ίσως μέσω του βρετανού δικαστή, του , Sir Christopher Greenwood, πρώην καθηγητή νομικής και ο οποίος δούλευε παρασκηνιακά για την κυβέρνηση του Τόνυ Μπλερ.
Με την απόφαση του Δικαστηρίου ότι με αυτήν την κήρυξη ανεξαρτησίας του Κοσόβου δεν συντελέστηκε καμία παραβίαση του διεθνούς δικαίου πρέπει εξ ορισμού να ισχυριστεί κανείς – όπως ακριβώς και το Δικαστήριο- ότι το διεθνές δίκαιο δεν περιέχει καμία γενική απαγόρευση εφαρμοστέα στις μονομερείς αποσχίσεις. Κατ’ αυτόν τον τρόπο λοιπόν, αυτές οι τελευταίες επιτρέπονται και, κατ΄ επέκταση, η εδαφική ακεραιότητα των Κρατών είναι νεκρό γράμμα. Η απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου του Καναδά βρίσκεται από τούδε και στο εξής στο σκουπιδοτενεκέ της ιστορίας.
Γνωρίζουμε από την απόσχιση της Κριμαίας το 2014 ποιες είναι οι συνέπειες αυτής της απόφασης του Δικαστηρίου της Χάγης: Είναι ηθικά αστήρικτο να υποστηρίζει κάποιος την απόσχιση το 2008 του Κοσόβου από ένα Κράτος, τη Σερβία, η οποία είχε (σύμφωνα με τα λόγια της Δύσης) εξελιχθεί το 2000 σε ένα πλήρως «δημοκρατικό» κράτος, αλλά να καταδικάζει την απόσχιση της Κριμαίας από την Ουκρανία των πραξικοπηματιών και των νεοναζί το 2014. Αυτή η απόφαση του Δικαστηρίου της Χάγης άνοιξε τους ασκούς του Αιόλου και σήμερα γινόμαστε μάρτυρες των συνεπειών της μέσα στους ίδιους τους κόλπους της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αυτής της ΕΕ η οποία, της Ισπανίας συμπεριλαμβανομένης, επιτέθηκε εναντίον της Γιουγκοσλαβίας το 1999. Με άλλα λόγια: : Όποιος σπέρνει ανέμους, θερίζει θύελλες.

 

Απόδοση: Α.Ν.


Ο John Laughland είναι Βρετανός και διευθυντής Μελετών στο Ινστιτούτο Δημοκρατίας και Συνεργασίας του Παρισιού (l'Institut de la Démocratie et de la Coopération - Paris). Φιλόσοφος και ιστορικός, έχει συγγράψει αρκετά βιβλία ιστορίας και γεωπολιτικής που μεταφράστηκαν σε πολλές γλώσσες.

Εφημερίδα - Τεύχος 61

    

marketinn

Τελευταία Νέα
Ακόμη και σήμερα ο δήμαρχος Π. Μακρής ενοχλεί…

Ακόμη και σήμερα ο δήμαρχος Π. Μακρής ενοχλεί…

Ανακοίνωση της δημοτικής αρχής για τη βεβήλωση της αναθηματικής πλάκας του Π. Μακ..

Readmore

Ρένα Δούρου: Πάνω από μισό δισ ευρώ για αντιπλημμυρικά

Ρένα Δούρου: Πάνω από μισό δισ ευρώ για αντιπλημμυρικά

«Επιχειρούμε μεγάλες παρεμβάσεις στο πλαίσιο συγκεκριμένου, και όχι αποσπασματι..

Readmore

Χορεύοντας με τον Μοχάμαντ μπιν Σαλμάν

Χορεύοντας με τον Μοχάμαντ μπιν Σαλμάν

Του James Petras Από το επίσημο James Petras Website 15 Νοεμβρίου 2017 Η Σαουδική Αραβία έχει οικοδ..

Readmore

ΧΑΛΑΝΔΡΙ: Η επόμενη μέρα μετά την καταψήφιση του τεχνικού προγράμματος

ΧΑΛΑΝΔΡΙ: Η επόμενη μέρα μετά την καταψήφιση του τεχνικού προγράμματος

Τη λευκή ψήφο τους στη συζήτηση του τεχνικού προγράμματος εξηγούν στο κείμενο που..

Readmore

Η Δημοτική Αρχή Καισαριανής απαντά στον Χρήστο Βοσκόπουλο

Η Δημοτική Αρχή Καισαριανής απαντά στον Χρήστο Βοσκόπουλο

Τις τελευταίες ημέρες διακινείται στην πόλη κείμενο της παράταξης του κύριου Βοσ..

Readmore

Newsletter

Εγγραφείτε στο newsletter μας, για να λαμβάνετε πρώτοι τα νέα μας.
.