«Βόμβα» στη γαλλική πολιτική σκηνή

1aaa-mak-lepenΤου JACQUES SAPIR

 

Ο πρώτος γύρος των προεδρικών εκλογών του 2017 μοιάζει να είναι μία επανάληψη του πρώτου γύρου των εκλογών του 2002, όπου ο τότε απερχόμενος πρόεδρος Ζακ Σιράκ πέρασε στο δεύτερο γύρο με αντίπαλο τον Ζαν-Μαρί Λεπέν, τότε αρχηγό του Εθνικού Μετώπου (ΕΜ). Τώρα, είναι η δεύτερη φορά κατά την οποία ο υποψήφιος του ΕΜ προκρίνεται στο δεύτερο γύρο προεδρικών εκλογών. Κάθε ομοιότητα όμως σταματά εδώ. Γιατί έχουμε να κάνουμε με μιαν εντελώς διαφορετική κατάσταση. Από αυτή την άποψη, οι αναμνήσεις του παρελθόντος συσκοτίζουν παρά φωτίζουν το σήμερα.


Προς έναν τετρακομματισμό;
Εν πρώτοις, οφείλουμε να παραδεχτούμε ότι το γαλλικό πολιτικό τοπίο ανατινάχτηκε κυριολεκτικά στον αέρα. Σε ένα σύστημα που θεσμικά τείνει στο δικομματισμό - και ο εκλογικός κανόνας (η ψηφοφορία των δύο γύρων) συμβάλλει τα μέγιστα προς αυτήν την κατεύθυνση - θα μπορούσε να υπάρξει, προς στιγμή, και το απρόοπτο ανάδυσης ενός τρίτου κόμματος. Τέτοια υπήρξε η περίπτωση του 2002, ακόμη και του 2007, με τον (κεντροδεξιό) Φρανσουά Μπαιρού ο οποίος πέτυχε τότε πολύ καλά ποσοστά. Σήμερα όμως, έχουμε να κάνουμε με μια μορφή τετρακομματισμού. Γιατί, αν ο Εμμανουέλ Μακρόν και η Μαρίν Λεπέν είναι οι δύο που πέρασαν στο δεύτερο γύρο, αυτοί ακολουθούνται ωστόσο από πολύ κοντά από τους Φρανσουά Φιγιόν (δεξιά-κέντρο) και Ζαν-Λικ Μελανσόν (ριζοσπαστική αριστερά). Από αυτήν την άποψη, η πολιτική κατάσταση διαγράφεται ήδη εξαιρετικά δύσκολη. Επιπλέον, συνδυάζεται και με την ιστορική κατάρρευση του «Σοσιαλιστικού» Κόμματος, το οποίο κατέγραψε το ίδιο ευτελές ποσοστό με τον υποψήφιο (Γκαστόν Ντεφέρ) του SFIO (Γαλλικό Τμήμα της Εργατικής Διεθνούς) στις προεδρικές του 1969. Η κατάρρευση αυτή σχετίζεται με την ανάδυση του Ζαν-Λικ Μελανσόν ο οποίος, με το 19,2% των ψήφων επέτυχε ένα άνευ προηγουμένου αποτέλεσμα, το οποίο κάνει ακόμη πιο σκληρή κάθε σύγκριση με το ευτελές 6,2% του Μπενουά Αμόν, επίσημου υποψήφιου του «Σοσιαλιστικού» Κόμματος. Η κατάρρευση αυτή όμως έχει το αντίστοιχό της στην παράταξη της δεξιάς. Η δεξιά-κέντρο: αν και διατηρεί ακόμη ένα σοβαρό ποσοστό άνω του 19,5%, ωστόσο είναι η πρώτη φορά επί Πέμπτης Γαλλικής Δημοκρατίας που το κόμμα που ομνύει στην κληρονομιά του Στρατηγού Ντε Γκολ, έστω και αν αυτήν την κληρονομιά τη διασπάθισε και την παραμόρφωσε, δεν συμμετέχει σε δεύτερο γύρο προεδρικών εκλογών. Αυτό είναι ένα γεγονός άνευ προηγουμένου. Πρόκειται για το τέλος της Πέμπτης Δημοκρατίας. Ο Φρανσουά Φιγιόν έμελλε να είναι ο νεκροθάφτης του ίδιου του πολιτικού του ρεύματος.
Πρέπει επίσης να ληφθεί υπόψη ένας άλλος παράγοντας. Το 2002, η επιτυχία του Ζαν-Μαρί Λεπέν υπήρξε αναπάντεχη, βλέπε μια πολύ μεγάλη έκπληξη. Τώρα, όμως, γίναμε μάρτυρες για πολλές εβδομάδες μιας Μαρίν Λεπέν να προηγείται στις δημοσκοπήσεις. Το κόμμα της, το Εθνικό Μέτωπο, κατέλαβε την πρώτη θέση σε πολλές εκλογικές αναμετρήσεις από το 2012 και δώθε. Οι εκλογείς ψήφισαν έχοντας πλήρη συνείδηση αυτού του πράγματος, ωστόσο μοίρασαν τις προτιμήσεις τους και αυτό αποτελεί απόδειξη ότι η Μαρίν Λεπέν δεν φοβίζει πλέον, τουλάχιστον όχι τόσο όσο ο πατέρας της. Η αλλαγή του πολιτικού λόγου αλλά και της στάσης και συμπεριφοράς του Εθνικού Μετώπου συνέβαλαν κατά πολύ σ’ αυτήν την εξέλιξη. Το να χαρακτηρίζει λοιπόν κάποιος το Εθνικό Μέτωπο κόμμα «φασιστικό» ή κόμμα «του μίσους», δεν έχει πλέον κανένα νόημα και προδίδει πλήρη διαστρέβλωση λέξεων και εννοιών, ακόμη και αν μπορεί να ασκηθεί κριτική για τις προτάσεις του, ειδικά εκείνην περί κατάργησης του δικαίου του εδάφους (jus soli – αναγνώριση ευρωπαϊκής ιθαγένειας βάσει του δικαίου του εδάφους). Θυμίζουμε στις αγαπητές μας «αγανακτισμένες συνειδήσεις» ότι αυτή είναι και η θέση του γερμανικού CDU-CSU της Κας Μέρκελ και των συμμάχων της. Επίσης, όταν η Κα Λεπέν λέει πως η κοινωνική ασφάλιση ανήκει στους Γάλλους, απατάται. Η κοινωνική ασφάλιση, η οποία χρηματοδοτείται από τις συνεισφορές των μισθωτών και της εργοδοσίας, ανήκει στους εργαζόμενους άνευ διακρίσεων ιθαγένειας. Αξίζει να το υπενθυμίσουμε. Όπως εξίσου αξίζει να πούμε ότι αυτό δεν είναι πιο σοβαρό ως ζήτημα από το να υποστηρίζεται ότι αυτές οι συνεισφορές συνιστούν «βάρη» για την εργοδοσία και όχι συνεισφορές που συνδέονται με την ανάγκη διασφάλισης υγιών εργατικών χειρών, ένα λάθος που πολύ συχνά διαπράττει η φιλελεύθερη ελίτ και ο ίδιος ο Εμμανουέλ Μακρόν.
Για όλους αυτούς τους λόγους λοιπόν η έκκληση για ένα λεγόμενο «ρεπουμπλικανικό μέτωπο» καταντά, και είναι, άνευ νοήματος. Γιατί, και πρέπει να γίνει ξεκάθαρα αποδεχτό, αυτού του είδους η ρητορική, στοχεύοντας λανθασμένα, δεν θα κινητοποιήσει πλέον πολλούς. Απλώς χρησιμεύει για να αποκρύψει το μεγάλο φαγοπότι όλων εκείνων που «τρέχουν για τη σούπα», σύμφωνα με μια παλιά έκφραση του Στρατηγού Ντε Γκολ.

 

Η κατανομή των ψήφων
Έχει επίσης σημασία να δούμε από πού προέρχονται οι ψήφοι. Από αυτήν την άποψη, ο χάρτης των αποτελεσμάτων του πρώτου γύρου της 23ης Απριλίου ανταποκρίνεται εν πολλοίς και όχι απόλυτα, σε αυτό που ο (γάλλος γεωγράφος) Christophe Guilluy ονομάζει η «περιφερειακή Γαλλία». Όχι βεβαίως ολοκληρωτικά γιατί όπως μπορεί κανείς να δει, σε μερικές «περιφερειακές» περιοχές οι επιδράσεις της μνήμης επιμένουν. Έτσι, οι αγροτικές ζώνες του Λιμουζέν (νότια-κεντρική Γαλλία) συνεχίζουν να κουβαλούν τη μνήμη της Αντίστασης. Θα μπορούσαν να αναφερθούν και άλλα παραδείγματα, ωστόσο: βλέπουμε καθαρά την αντίθεση μεταξύ της «μητροπολιτοποιημένης» Γαλλίας με (εκτός του νότου) ένα ισχυρό «ρεύμα των ακτών» και της λεγόμενης «περιφερειακής» Γαλλίας. Η μεταμόρφωση του Εθνικού Μετώπου σε κυρίαρχο κόμμα στις μικρές πόλεις και την επαρχία είναι σημαντική. Το βάρος της ανεργίας και της αποβιομηχάνισης αποτελεί επίσης έναν παράγοντα που βοήθησε το ΕΜ να ριζώσει. Αυτό το έχω υπογραμμίσει και δεν έπαψα να το επαναλαμβάνω από το 2012. Η άνοδος του ΕΜ αντανακλά ολοκληρωτικά τις καταστροφές που επέφερε η παγκοσμιοποίηση και το Ευρώ.
Μια άλλη σημαντική διάσταση είναι το κοινωνικό ζήτημα, που είναι συνάρτηση αυτής της γεωγραφικής διάστασης. Διαπιστώνουμε ότι η Μαρίν Λεπέν παρουσιάζει μέσα στους κόλπους των ψηφοφόρων της μιαν ισχυρή συσπείρωση ατόμων με πενιχρά και πολύ πενιχρά εισοδήματα. Φαίνεται ότι πέτυχε ένα σκορ της τάξης του 34% μέσα στην εργατική τάξη, γεγονός που την τοποθετεί στην πρώτη θέση, με τον Ζαν-Λικ Μελανσόν να ακολουθεί. Αυτό είναι εξάλλου ένα κοινό χαρακτηριστικό των δύο. Αντίθετα, οι ψηφοφόροι του Εμμανουέλ Μακρόν εμφανίζουν μιαν ισχυρή συγκέντρωση υψηλών και πολύ υψηλών εισοδημάτων, κοινό χαρακτηριστικό, αν και σε μικρότερο βαθμό, μεταξύ αυτών και των ψηφοφόρων του Φρανσουά Φιγιόν.
Αλλά δεν είναι μόνο η κοινωνική σύνθεση ενός εκλογικού σώματος. Ο λόγος που εκφέρει ένας υποψήφιος είναι κι αυτός σημαντικός. Από αυτήν την άποψη, ανακοινώνοντας την πρόθεσή του να ενισχύσει σημαντικά τον «εργασιακό νόμο», το νόμο που προκάλεσε τις εξαιρετικά μαχητικές διαδηλώσεις την ‘Ανοιξη του 2016, και ανακοινώνοντας πως αυτό προτίθεται να το κάνει με διάταγμα, ο Εμμανουέλ Μακρόν αποκαλύπτει το πραγματικό του πρόσωπο πολύ περισσότερο απ’ όσο τον προδίδει η υποστήριξη που του παρέχουν τα πλούσια στρώματα της κοινωνίας. Η πρακτική των διαταγμάτων όταν εφαρμόζεται στα κοινωνικά ζητήματα, οδηγεί τις κοινωνικές σχέσεις σε συνθήκες όπου η βία θα έχει τον πρώτο ρόλο. Κάτι τέτοιο, μαζί με την προοπτική της μείωσης του αριθμού των δημοσίων υπαλλήλων σε συνδυασμό με την δημοσιονομική λιτότητα που εξαγγέλλει, η οποία ενδεχομένως θα συνοδεύεται με πλούσια δώρα προς τις μεγάλες επιχειρήσεις, δίνουν τον πραγματικό τόνο της υποψηφιότητας Μακρόν. Δεν πρέπει να υπάρξει ο παραμικρός δισταγμός στο να ειπωθεί ότι η ψήφος στον Μακρόν είναι ψήφος ταξική, ψήφος αντιδραστική με όλη τη βαθύτερη σημασία του όρου.
Έτσι, γίνεται απολύτως κατανοητή η τίμια και υπεύθυνη στάση του Ζαν-Λικ Μελανσόν ο οποίος αποφάσισε να μην ενώσει τη φωνή του με τις κραυγές της αγέλης που καλούν για ένα «Ρεπουμπλικανικό Μέτωπο» και ο οποίος προτιμά να συμβουλευτεί τους συναγωνιστές του.

 


Πολιτισμική νίκη των ιδεών της εθνικής κυριαρχίας;
Υπάρχει όμως και ένα σημαντικό μάθημα που μπορεί να εξαχθεί από τις εκλογές της 23ης Απριλίου. Εάν μελετήσουμε τα τελικά αποτελέσματα του πρώτου γύρου (της μητροπολιτικής Γαλλίας και των υπερπόντιων κτήσεων) θα διαπιστώσουμε ότι τα διάφορα προγράμματα που υποστηρίζουν την εθνική κυριαρχία (souverainistes), που προέβαλαν πέντε υποψήφιοι συγκέντρωσαν σχεδόν το 47% των ψήφων.
Πρόκειται για σημαντικό αποτέλεσμα. Και αν υπολογίσει κανείς ότι υπάρχουν αρκετοί μεταξύ των ψηφοφόρων του Φρανσουά Φιγιόν που συμμερίζονται την ιδέα της υπεράσπισης της εθνικής κυριαρχίας, εύλογα μπορεί να υποθέσει ότι αυτή η ιδέα συγκεντρώνει ένα 50% ή και περισσότερο της λαϊκής υποστήριξης.
Επιπλέον, μια λεπτομερής πάλι εξέταση των αποτελεσμάτων υποδεικνύει μιαν ισχυρή πόλωση του εκλογικού σώματος (και της κοινωνίας), μια πόλωση όχι πλέον πάνω στην κλασσική γραμμή αναφοράς «Αριστερά-Δεξιά» αλλά γύρω από τα δύο ουσιαστικά ζητήματα, της εθνικής κυριαρχίας και του κοινωνικού προγράμματος. Αυτό θα μπορούσε να μας επισημάνει ότι η πολιτισμική μάχη κερδήθηκε από τις ιδέες της εθνικής κυριαρχίας. Αυτό που ενισχύει την παραπάνω ερμηνεία είναι η δήλωση που έκανε μπροστά στις τηλεοπτικές κάμερες ο Εμμανουέλ Μακρόν τη νύχτα της 23ης Απριλίου, αμέσως μετά την ανακοίνωση των αποτελεσμάτων: σε δύο περιπτώσεις ανέφερε τη λέξη «πατριώτης». Το γεγονός και μόνο ότι αισθάνθηκε την υποχρέωση να χρησιμοποιήσει στοιχεία του λόγου που εξέφεραν, σε διαφορετικούς βαθμούς, η Μαρίν Λεπέν, ο Ζαν-Λικ Μελανσόν, ο Ντυπόντ-Εγνιάν και ο Ασσελινό, έστω και αν δεν πιστεύει καθόλου στη λέξη αυτή, δείχνει πως οι ιδέες αυτές βρίσκουν όλο και μεγαλύτερη απήχηση και γίνονται κυρίαρχες στους κόλπους της γαλλικής κοινωνίας. Κάτι τέτοιο συνιστά, μέσα στις σημερινές συνθήκες παράγοντα ελπίδας για το μέλλον.

 


Απόδοση Α.Ν.

Εφημερίδα - Τεύχος 59

    

marketinn

 1aaa-politicm

 

Τελευταία Νέα
«Κούμπα, μια Ζέβρα και μισή» στην Αιολία

«Κούμπα, μια Ζέβρα και μισή» στην Αιολία

Αυτό το τριήμερο περιμένουμε τους μικρούς μας φίλους (και τους με..

Readmore

«Καταδικάζουμε την προκλητική προπαγάνδα»

«Καταδικάζουμε την προκλητική προπαγάνδα»

Σε κοινή δήλωση προέβησαν οι δήμαρχοι Καισαριανής-Χαϊδαρίου, με α..

Readmore

Πρώτα η Παιδεία…

Πρώτα η Παιδεία…

Σε έναν δήμαρχο που είναι εκπαιδευτικός, άρα ξέρει τα θέματα της Π..

Readmore

Ο Φρύνιχος, οι Αθηναίοι και η αναθεώρηση της Ιστορίας

Ο Φρύνιχος, οι Αθηναίοι και η αναθεώρηση της Ιστορίας

Του Σπύρου Τζόκα   Ο Φρύνιχος τιμωρήθηκε από τους Αθηναίους, ό..

Readmore

«Να μετατρέψει τώρα η κυβέρνηση τις προσωρινές συμβάσεις σε αορίστου χρόνου»

«Να μετατρέψει τώρα η κυβέρνηση τις προσωρινές συμβάσεις σε αορίστου χρόνου»

Κοινή Δήλωση των Δημάρχων της «Λαϊκής Συσπείρωσης»   «Η κυβέρ..

Readmore

greektips banner

Banner Frontizo 6

Newsletter

Εγγραφείτε στο newsletter μας, για να λαμβάνετε πρώτοι τα νέα μας.
.